Vijf redenen: informatie voor werkgevers

Steeds vaker bieden werkgevers aan hun werknemers de mogelijkheid om een mindfulness (Mindfulness Based Stress Reduction) training te doen, of er wordt in de eigen organisatie een training mindfulness georganiseerd.
De training mindfulness wordt dan in het kader van verzuimpreventie en duurzame inzetbaarheid betaald door de werkgever. Dit past bij goed werkgeverschap en bespaart bovendien verzuimkosten. Bovendien blijkt uit onderzoek dat  de medewerker met mindfulness zijn persoonlijke effectiviteit en functioneren te versterken

Echter, soms staat een werkgever niet open voor de vraag van een werknemer die een mindfulness training wil doen. Dit kan zijn omdat de werkgever bijvoorbeeld onvoldoende bekend is met de training of met het nut van deze training voor de werknemer én de organisatie. Soms heeft de werkgever niet voldoende zicht op het welbevinden van de medewerker en dat er al sprake is van klachten die kunnen leiden tot verzuim.

Daarom zijn hier 5 redenen waarom je als werkgever blij mag zijn met een medewerker die om een training mindfulness vraagt!

1. Een vroegtijdig signaal
Een groot deel van de mensen dat besluit een training met mindfulness te gaan doen, heeft enige stress klachten, maar functioneert ogenschijnlijk nog wel goed op het werk. Het werk niet meer los kunnen laten, blijven malen of piekeren, of vermindering van werk/levensplezier, zijn dan bijvoorbeeld aanleiding om de training te willen doen. Op de lange duur blijken deze (minder zichtbare) klachten zich vaak te ontwikkelen tot zwaardere klachten en verzuim.
Het vroegtijdig reageren op deze signalen scheelt een hoop ellende voor de werknemer én de werkgever. Als werkgever mag je jezelf dus in de handen knijpen met iemand die je dit signaal geeft vóórdat het zichtbaar wordt in het werk!

2. Stress niet serieus nemen leidt regelmatig tot langdurig verzuim
Juist het (tijdig) serieus nemen en voorkomen van stress-klachten is zo belangrijk, voor de werknemer, maar ook voor de werkgever. Hoe langer de medewerker zijn klachten negeert, en de klachten niet opgemerkt worden door de omgeving, hoe groter de kans wordt op langdurig verzuim.

Stress groeit op dit moment naar de grootste veroorzaker van (langdurig) verzuim, terwijl (of juist omdat) het vaak minder serieus genomen wordt dan fysieke aandoeningen.
Drie van de vier meest voorkomende oorzaken van langdurig verzuim hebben te maken met stress! Overspannenheid staat op de eerste plaats en spanningsklachten op de derde. Stress is bovendien een belangrijke factor bij het ontstaan van bepaalde vormen van depressie ( op nr. 4 in de top 4). (Bron: 365/ArboNed)
Het langdurig verzuim ten gevolge van psychische klachten duurt ook nog eens vaak langer dan verzuim met andere oorzaken.

3. Een MBSR (Mindfulness Based Stress Reduction)-training help aantoonbaar stress gerelateerde klachten verminderen
De werking van de MBSR training bij stress-gerelateerde klachten is inmiddels door divers wetenschappelijk onderzoek onderbouwd (zie ook ‘onderzoek’). Daarmee is het een van de weinige aantoonbaar effectieve interventies bij overspannenheid en preventie (naast begeleiding gebaseerd op Cognitieve Gedragstherapie). Er wordt regelmatig over gepubliceerd in de diverse vakbladen. Het is inmiddels een regulier onderdeel van het nascholingsaanbod van huisartsen en veel huisartsen en bedrijfsartsen adviseren de training bij aan stress gerelateerde klachten.

4. Een verzuimdag kost al gauw zo’n € 200
Elke dag dat een medewerker verzuimt kost gemiddeld € 200,- per dag (bron: TNO; het bedrag bestaat uit loonkosten en vervangingskosten). En dan wordt niet eens de tijd en moeite die het zoeken van geschikte vervanging kost en de extra werkdruk die het oplevert voor de directe collega’s, meegerekend. Verzuim kan dus aardig in de papieren lopen.

5. Mindfulness kan terugval voorkomen
Een medewerker die het werk weer volledig hervat na verzuim door bijvoorbeeld overspannenheid, komt over het algemeen weer terug in zijn oude situatie. Een mindfulness training in de periode van terugkeer kan voorkomen dat de medewerker weer in zijn oude (ongezonde) patronen vervalt, blijkt uit onderzoek. De medewerker leert op een andere manier met lastige werksituaties en stress omgaan en eerder de eigen grenzen herkennen.

Tot slot
Een lab-medewerker krijgt een training in het veilig omgaan met gevaarlijke stoffen. Een verpleegkundige krijgt een cursus in het voorkomen van lichamelijke overbelasting. In deze lijn past dat een medewerker die vooral te maken heeft met psychische belasting (werkdruk, deadlines, verantwoordelijkheden) een training volgt waarin hij/zij leert daar gezond mee om te gaan.
Helaas echter blijken we als werkgevers gezond werken, zodra het over meer psychische factoren in het werk gaat, soms te zien als iets dat de medewerker maar zelf, privé, moet oplossen.

Hoe selecteer ik een geschikte mindfulness training?

Er is op dit moment veel aandacht voor Mindfulness. Ook het aantal aanbieders van de trainingen is sterk toegenomen de laatste jaren. Dit is op zich een ontwikkeling die toe te juichen is, steeds meer mensen zijn zich er bewust van dat met aandacht in het leven staan belangrijk is. Op een gezonde manier omgaan met alle ups en downs die het leven je biedt, is tenslotte een belangrijk onderdeel van je gezondheid voor de rest van je leven.
Echter, door alle mogelijkheden die er zijn, is het soms lastig een geschikte mindfulness training te kiezen die bij jou past. Bovendien is ‘Mindfulness trainer’ geen beschermde titel, iedereen kan zich in principe zo noemen, zonder gerichte opleiding of ervaring met groepen.
Daarom geef ik hier een aantal suggesties waar je op kunt letten, in willekeurige volgorde. Uiteindelijk is de keuze natuurlijk persoonlijk en ben jij zelf de enige die kan bepalen wat goed voor je is.

Opleiding
Een goed opgeleide trainer is opgeleid om het proces van deelnemers en de groep te begeleiden. Ook in de wereld van mindfulness trainersopleidingen is er wildgroei en is er een groot verschil in kwaliteit. De term ‘gecertificeerd’ zegt weinig, iedere opleider geeft een certificaat. De beroepsvereniging VMBN heeft daarom een lijst samengesteld van opleidingen die voldoen aan bepaalde kwaliteitsstandaarden (die gecontroleerd worden). Deze kun je vinden op hun website (www.vmbn.nl/criteria-categorie-1). Erkende langere opleidingen tot Mindfulness (MBSR) trainer zijn bijvoorbeeld van het Instituut voor Mindfulness en de post-HBO opleiding aan de Hogeschool Utrecht (1,5 jaar).

Veiligheid in de groep, trainers-ervaring
Naast een prettig contact hebben met de trainer, is het je prettig voelen in de trainingsgroep ook van belang. Een ervaren trainer is in staat om een veilig klimaat te scheppen in een groep. Training geven is wezenlijk anders dan 1-op-1 werken met mensen.  Je kunt dus informeren welke ervaring met groepen de trainer heeft, op welke manier hij of zij met een groep werkt, hoeveel mindfulness trainingen de trainer bijvoorbeeld per jaar geeft en wat de andere werkzaamheden daarnaast zijn.
Over welke groepsgrootte geschikt is, zijn verschillende meningen. Je kunt hier naar informeren en je afvragen wat jij zelf prettig vindt.

Beroepsvereniging
Er zijn in Nederland twee beroepsverenigingen die zorgdragen voor de kwaliteitsbewaking en deskundigheidsbevordering van de aangesloten Mindfulness trainers. De Vereniging Voor Mindfulness (verenigingvoormindfulness.nl) is op dit moment vooral gericht op het delen van kennis en ervaring. De Vereniging Mindfulness Based Trainers in Nederland en Vlaanderen (VMBN.nl) stelt strenge kwaliteitseisen en voorwaarden voor lidmaatschap. Het platform voor professionele mindfulness trainers www.aandachttraining.info stelt vergelijkbare eisen. De VMBN en dit platform hebben beiden op hun website een handig overzicht van erkende trainers en trainingen per regio.

Zorgvuldige intake
Bij de officiële MBSR-trainingen vindt van tevoren een intake plaats. Soms alleen telefonisch, maar vaak ook face-to-face. Dit is dus een mogelijkheid om van tevoren een indruk te krijgen en door te vragen over de achtergrond van de trainer. Het kan ook prettig zijn om te weten of je de trainer tussendoor en achteraf individueel kunt benaderen als je een vraag hebt of ergens tegenaan loopt.

Omdat veel mensen die aan een Mindfulness training beginnen last hebben van aan stress gerelateerde klachten, is het voor een trainer relevant om te weten wat er bij elke deelnemer speelt. In een zorgvuldige intake wordt daarom ook je achtergrond besproken. En er wordt nagegaan of er redenen zijn waarom het niet verstandig (of nuttig) is om nu de training te volgen. Bij de officiële trainersopleidingen wordt aandacht besteed aan deze zogeheten ‘contra-indicaties’. Vanzelfsprekend geeft een face-to-face intake voor beiden meer mogelijkheid voor zorgvuldigheid.

Beoefening door de trainer
Mindfulness trainingen geven is niet iets dat je er ‘even’ bij gaat doen. Het is geen trucje dat je na kunt doen of uit een boek kunt halen. De Mindfulness beoefening van de trainer zelf is daarom een belangrijke factor, naast de eerder genoemde opleiding. Zelf Mindfulness geïntegreerd hebben in het leven, is een belangrijk fundament voor een trainer om passende begeleiding te kunnen bieden.